(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.37. అధ్యాయః 037
అథానుగీతాపర్వ-2
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
బ్రహ్మణా కశ్యపాదిమహర్షీన్ప్రతి తమోగుణకార్యనిరూపణం॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

బ్రహ్మోవాచ।

తదవ్యక్తమనుద్రిక్తం సర్వవ్యాపి ధ్రువం స్థిరం।
నవద్వారం పురం విద్యాత్త్రిగుణం పంచధాతుకం॥ 14-37-1(93378)
ఏకాదశపరిక్షేపం మనోవ్యాకరణాత్మకం।
బుద్ధిస్వామికమిత్యేతత్పరమేకాదశం భవేత్॥ 14-37-2(93379)
త్రీణి స్రోతాంసి యాన్యస్మిన్నాప్యాయంతే పునఃపునః।
ప్రనాడ్యస్తిస్ర ఏవైతాః ప్రవర్ంతతే గుణాత్మికాః॥ 14-37-3(93380)
తమో రజస్తథా సత్వం గుణానేతాన్ప్రచక్షతే।
అన్యోన్యమిథునాః సర్వే తథాఽన్యోన్యానుజీవినః॥ 14-37-4(93381)
అన్యోన్యాపాశ్రయాశ్చాపి తథాఽన్యోన్యానువర్తినః।
అన్యోన్యవ్యతిషక్తాశ్చ త్రిగుణాః పంచధాతవః॥ 14-37-5(93382)
తమసో మిథునం సత్వం సత్వస్య మిథునం రజః।
రజసశ్చాపి సత్వం స్యాత్సత్వస్య మిథునం తమః॥ 14-37-6(93383)
నియంయతే తమో యత్ర రజస్తత్ర నివర్తతే।
నియంయతే రజో యత్ర సత్వం తత్ర ప్రవర్తతే॥ 14-37-7(93384)
నైశాత్మకం తమో విద్యాత్త్రిగుణం మోహసంజ్ఞితం।
అధర్మలక్షణం చైవ నియతం పాపకర్మసు।
తామసం రూపమేతత్తు దృశ్యతే చాపి సంగతం॥ 14-37-8(93385)
ప్రకృత్యాత్మకమేవాహూ రజః పర్యాయకారకం।
సత్త్వే తు సర్వభూతేషు దృశ్యముత్పత్తిలక్షణం॥ 14-37-9(93386)
ప్రకాశం సర్వభూతేషు లాఘవం శ్రద్ధధానతా।
సాత్వికం రూపమేవం తు లాఘవం సాధుసంమితం॥ 14-37-10(93387)
ఏతేషాం గుణతత్త్వాని వక్ష్యంతే తత్త్వహేతుభిః।
సమాసవ్యాసయుక్తాని తత్త్వతస్తాని బోధత॥ 14-37-11(93388)
సంమోహో జ్ఞానమత్యాగః కర్మణామవినిర్ణయః।
స్వప్నః స్తంభో భయం లోభః శోకః సుకృతదూషణం॥ 14-37-12(93389)
అస్మృతిశ్చావిపాకశ్చ నాస్తిక్యం భిన్నవృత్తితా।
నిర్విశేషత్వమంధత్వం జఘన్యగుణవృత్తితా॥ 14-37-13(93390)
అకృతే కృతమానిత్వమజ్ఞానే జ్ఞానమానితా।
అమైత్రీ వికృతో భావో హ్యశ్రద్ధా మూఢభావనా॥ 14-37-14(93391)
అనార్జవమసంజ్ఞత్వం కర్మ పాపమచేతనా।
గురుత్వం సన్నభావత్వమవశిత్వమవాగ్గతిః॥ 14-37-15(93392)
సర్వ ఏతే గుణా వృత్తాస్తామసాః సంప్రకీర్తితాః।
యే చాన్యే విహితా భావా లోకేఽస్మిన్భావసంజ్ఞితాః॥ 14-37-16(93393)
తత్రతత్ర నియంయంతే సర్వే తే తామసా గుణాః।
పరివాదకథా నిత్యం మేవబ్రాహ్మణవైరితా॥ 14-37-17(93394)
అత్యాగశ్చాతిమానశ్చ మోహో మన్యుస్తథాఽక్షమా।
మత్సరశ్చైవ భూతేషు తామసం వృత్తమిష్యతే॥ 14-37-18(93395)
వృథారంభా హి యే కేచిద్వృథా దానాని యాని చ।
వృథాభక్షణమిత్యేతత్తామసం వృత్తమిష్యతే॥ 14-37-19(93396)
అతివాదోఽతితిక్షా చ మాత్సర్యమభిమానితా।
అశ్రద్దధానతా చైవ తామసం వృత్తమిష్యతే॥ 14-37-20(93397)
ఏవంవిధాశ్చ యే కేచిల్లోకేఽస్మిన్పాపకర్మిణః।
మనుష్యా భిన్నమర్యాదాస్తే సర్వే తామసాః స్మృతాః॥ 14-37-21(93398)
తేషాం యోనీః ప్రవక్ష్యామి నియతాః పాపకర్మిణాం।
అవాఙ్నిరయభావా యే తిర్యఙ్నిరయగామినః। 14-37-22(93399)
స్థావరాణి చ భూతాని పశవో వాహనాని చ।
క్రవ్యాదా దందశూకాశ్చ కృమికీటవిహంగమాః॥ 14-37-23(93400)
అబ్జాతా జంతవశ్చైవ సర్వే చాపి చతుష్పదాః।
ఉన్మత్తా బధిరా మూకా యే చాన్యే పాపరోగిణః॥ 14-37-24(93401)
మగ్నాస్తమసి దుర్వృత్తాః స్వకర్మకృతలక్షణాః।
అవాక్స్రోతస ఇత్యేతే మగ్నాస్తమసి తామసాః॥ 14-37-25(93402)
తేషాముత్కర్షముద్రేకం వక్ష్యాంయహమతః పరం।
యథా తే సుకృతాం లోకాఁల్లభంతే పుణ్యకర్మిణః॥ 14-37-26(93403)
అన్యథా ప్రతిపన్నాస్తు వివృద్ధా యే చ కర్మసు।
స్వకర్మనిరతానాం చ బ్రాహ్మణానాం శుభైషిణాం॥ 14-37-27(93404)
సంస్కారేణోర్ధ్వమాయాంతి యతమానాః సలోకతాం।
స్వర్గే గచ్ఛంతి దేవానామిత్యేషా వైదికీ శ్రుతిః॥ 14-37-28(93405)
అన్యథా ప్రతిపన్నాస్తే విబుద్ధాః స్వేషు కర్మసు।
పునరావృత్తిధర్మాణస్తే భవంతీహ మానుషాః॥ 14-37-29(93406)
పాపయోనిం సమాపన్నాశ్చండాలా మూకచూచుకాః॥
వర్ణాన్పర్యాయశశ్చాపి ప్రాప్నువంత్యుత్తరోత్తరం॥ 14-37-30(93407)
శూద్రయోనిమతిక్రంయ యే చాన్యే తామసా గుణాః।
స్రోతోమధ్యే సమాగంయ వర్తంతే తామసే గుణే॥ 14-37-31(93408)
అభిష్వంగస్తు కామేషు మహామోహ ఇతి స్మృతః।
ఋషయో మునయో దేవా ముహ్యంత్యత్ర సుఖేప్సవః॥ 14-37-32(93409)
తమోమోహో మహామోహస్తామిస్రో హ్యంధసంజ్ఞితః।
మరణం త్వంధతామిస్రస్తామిస్రః క్రోధ ఉచ్యతే॥ 14-37-33(93410)
వర్ణతో గుణతశ్చైవ యోనితశ్చైవ తత్త్వతః।
సర్వమేతతమో విప్రాః కీర్తితం వో యథావిధి॥ 14-37-34(93411)
కో న్వేతద్బుధ్యతే సాధు కో న్వేతత్సాధు పశ్యతి।
అతత్త్వే తత్త్వదర్శీ యస్తమసస్తచ్చ లక్షణం॥ 14-37-35(93412)
తమోగుణా బహువిధాః ప్రకీర్తితా
యథావదుక్తం చ తమః పరావరం।
నరో హి యో వేద గుణానిమాన్సదా
స తామసైః సర్వగుణైః ప్రముచ్యతే॥ ॥ 14-37-36(93413)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి సప్తత్రింశోఽధ్యాయః॥ 37 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-37-24 అండజా జంతవ ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-37-30 చూచుకాః స్ఖలద్గిరః। పుష్పచూచుకా ఇతి క.పాఠః॥ 7-37-32 కామేషు స్త్ర్యాద్యర్థేషు। అభిష్వంగ ఆసక్తిః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.